Co to jest koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego

Obywatele każdego z państw Unii Europejskiej mają prawo do swobodnego przemieszczania się w obrębie całej Unii. Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego ma na celu ułatwienie korzystania z tego prawa. Zapewnia ona osobom przemieszczającym się ochronę socjalną. Obywatele polscy korzystają z uprawnień wynikających z unijnej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 maja 2004 r., tj. od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Z dniem 1 maja 2010 r. weszły w życie przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. 2004. 166. 1 z dnia 30 kwietnia 2004 r.), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 988/2009 z dnia 16 września 2009 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz określające treść załączników (Dz.U.UE.L.2009.284.43) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. 2009. 284. 1). 

Do dnia 31 kwietnia 2010 r. zasady koordynacji uregulowane były przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin, przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 5 lipca 1971r., s. 2 i nast. z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 74 z 27 marca 1972, s. 1 i nast. z późn. zm.). Rozporządzenia te z dniem 1 maja 2010 r. straciły moc. 

Jednakże po 31 kwietnia 2010 r. przepisy rozporządzeń nr 1408/71 i nr 574/72 miały nadal zastosowanie do rozpatrywania wniosków o zasiłki złożone przed dniem 1 maja 2010 r.

Po 31 kwietnia 2010 r. przepisy rozporządzeń nr 1408/71 i nr 574/72 miały również zastosowanie do rozpatrywania wniosków o zasiłki dla celów stosowania przepisów:

  • rozporządzenia Rady (WE) nr 859/2003 z dnia 14 maja 2003 r. rozszerzającego przepisy rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 i rozporządzenia (EWG) nr 574/72 na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci przepisami rozporządzeń nr 883/2004 i nr 987/2009 wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo, dopóki rozporządzenie to nie zostało uchylone - tj. do dnia 31 grudnia 2010 r. 

Od dnia 1 stycznia 2011 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1231/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. rozszerzające rozporządzenie (WE) nr 883/2004 i rozporządzenie (WE) nr 987/2009 na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi rozporządzeniami jedynie ze względu na swoje obywatelstwo.

  • Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz Umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i jej Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Konfederacją Szwajcarską z drugiej strony, w sprawie swobodnego przepływu osób oraz innych porozumień zawierających odniesienia do rozporządzenia (EWG) nr 1408/71, dopóki porozumienia te nie zostały zmienione - tj. do dnia 31 marca 2012 r. w odniesieniu do Szwajcarii, a w odniesieniu do państw EOG (Norwegia, Islandia, Liechtenstein) - do dnia 31 maja 2012 r. 

Od dnia 1 kwietnia 2012 r. przepisy rozporządzeń 883/2004 i 987/2009 mają zastosowanie także do Szwajcarii.

Od dnia 1 czerwca 2012 r. przepisy rozporządzeń  883/2004 i 987/2009 mają zastosowanie także do państw EOG (Norwegia, Islandia, Liechtenstein).