Czym jest unijna kordynacja świadczeń emerytalno-rentowych

W związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, od 1 maja 2004 r. w Polsce obowiązują unijne regulacje z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w obszarze emerytur i rent.

Przepisy Unii Europejskiej nie wprowadzają jednolitych warunków nabywania prawa do świadczeń emerytalno-rentowych, lecz pozostawiają tę kwestię wewnętrznym regulacjom poszczególnych państw członkowskich.

Tak więc rodzaje świadczeń emerytalno-rentowych oraz warunki ich nabycia każde państwo członkowskie określa samodzielnie (np. wiek uprawniający do emerytury lub renty, staż wymagany do nabycia prawa do emerytury lub renty).

Z uwagi na to, że Unia Europejska zachowała istnienie wewnętrznych systemów zabezpieczenia społecznego poszczególnych państw członkowskich, niektóre osoby podejmujące pracę w określonych państwach mogłyby - w przypadku braku unijnych przepisów koordynujących różne krajowe systemy zabezpieczenia społecznego - nie uzyskać żadnych uprawnień do świadczeń ze względu na niespełnienie w żadnym z państw, w których wykonywały pracę, warunku posiadania stażu wymaganego do nabycia prawa do świadczeń.

Ponadto, w niektórych państwach członkowskich uprawnienia do świadczeń emerytalno-rentowych mogą zależeć od faktu zamieszkania w danym państwie, czy też od posiadania obywatelstwa tego państwa, co ograniczałoby uprawnienia emerytalno-rentowe pracowników lub osób prowadzących działalność na własny rachunek, migrujących z innych państw.

W celu realizacji zasady swobodnego przepływu osób w obrębie Unii Europejskiej, konieczne stało się zagwarantowanie osobom, które podejmują pracę w różnych państwach członkowskich, że nie będą ponosiły z tego powodu negatywnych konsekwencji w sferze uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych. Temu służyć ma koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich.

Systemy zabezpieczenia społecznego - w tym systemy emerytalno-rentowe - obowiązujące w poszczególnych państwach członkowskich, podlegają koordynacji w celu wyeliminowania kolizji krajowych ustawodawstw, zarówno w sferze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, jak i w sferze opłacania składek na ubezpieczenia.

Niniejsza strona prezentuje podstawowe informacje dotyczące regulacji wynikających z przepisów unijnych o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, które od 1 maja 2004 r. mają zastosowanie w sprawach polskich emerytur i rent dla osób, które oprócz okresów ubezpieczenia w Polsce, przebyły również okresy ubezpieczenia w innych państwach członkowskich.

Przepisy unijne o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obowiązują we wszystkich państwach członkowskich i mają pierwszeństwo przed regulacjami krajowymi, jeżeli krajowe regulacje pozostają w sprzeczności z unijnymi regulacjami prawnymi.

Na przepisy te można powoływać się od 1 maja 2004 r. również przed polskimi instytucjami ubezpieczenia społecznego (ZUS, KRUS, organami emerytalno-rentowymi Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Sprawiedliwości) oraz przed polskimi sądami.