Informacje ogólne

Zasady nabywania prawa do emerytury uregulowane zostały przede wszystkim w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustawa ta podzieliła ubezpieczonych na trzy grupy wiekowe:

  • osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r.,
  • osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r.,
  • osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., a przed 1 stycznia 1969 r.

Przynależność do określonej grupy wiekowej skutkuje tym, że różne są warunki nabycia prawa do emerytury oraz zasady ustalania jej wysokości.

Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. nabywają prawo do emerytury, a także prawo do obliczenia jej wysokości na dotychczasowych zasadach. Dotyczy to również osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., a przed 1 stycznia 1969 r., które do 31 grudnia 2008 r. spełniły warunki wymagane do uzyskania wcześniejszej emerytury.

Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. nabywają prawo do emerytury na tzw. nowych zasadach, które przewidują również nowy sposób ustalania jej wysokości.

Określone grupy zawodowe mają możliwość nabycia prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów innych ustaw, np. nauczyciele na podstawie Karty Nauczyciela. Dotyczy to przede wszystkim osób urodzonych przed 1949 r., a w niektórych przypadkach – urodzonych również w latach 1949–1968.

Emerytura przyznawana jest, co do zasady, na wniosek osoby zainteresowanej. Wyjątek dotyczy osób pobierających rentę z tytułu niezdolności do pracy, urodzonych zarówno przed 1949 r., jak i po nim, którym w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego emeryturę przyznaje się z urzędu.

Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2013 r. osoby, które nie osiągnęły powszechnego wieku emerytalnego, ale mają obniżony wiek emerytalny i udowodniły długi staż składkowy i nieskładkowy, mogą nabyć prawo do emerytury częściowej.