Zmniejszenie lub zawieszenie świadczeń pracujących emerytów i rencistów

Jeśli dorabiasz do emerytury lub renty, to dodatkowe zarobki mogą spowodować, że zawiesimy albo zmniejszymy Twoje świadczenie. Dotyczy to tylko zarobków z działalności objętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, np. z umowy o pracę.

Jakie świadczenia możemy zmniejszyć lub zawiesić

Możemy zmniejszyć albo zawiesić:

  • emeryturę, jeżeli nie osiągnąłeś powszechnego wieku emerytalnego, (jest on ustalany indywidualnie dla każdego w zależności od daty urodzenia i płci),
  • rentę z tytułu niezdolności do pracy,
  • rentę rodzinną,
  • rentę inwalidy wojskowego, jeżeli twoja niezdolność do pracy nie ma związku ze służbą wojskową, oraz rentę rodzinną po tym inwalidzie wojskowym,
  • rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z:
    • wypadkiem przy pracy
    • wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy sprzed 1 stycznia 2003 r.,  
    • chorobą zawodową.

Kiedy nie zawiesimy ani nie zmniejszymy Twojego świadczenia

Nie zawiesimy ani nie zmniejszymy Twojego świadczenia (niezależnie od wysokości zarobków), jeśli:

  • jesteś emerytem i osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny przed podjęciem pracy zarobkowej lub przed przejściem na emeryturę,
  • masz prawo do renty: inwalidy wojennego, z tytułu pobytu w obozie i w miejscach odosobnienia lub rent rodzinnych po tych inwalidach,
  • masz prawo do renty inwalidy wojskowego w związku ze służbą wojskową lub renty  rodzinnej po żołnierzu, którego śmierć ma związek ze służbą wojskową,
  • masz przychody z pracy, która nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, np. umowy o dzieło z pracodawcą innym niż własny,
  • złożyłeś wniosek o zawieszenie świadczenia i przez cały rok kalendarzowy nie wypłacaliśmy Ci emerytury lub renty,
  • masz ustalone prawo do emerytury, która podlegała zawieszeniu z uwagi na to, że przez cały rozliczany rok kalendarzowy pracowałeś w ramach tego samego stosunku pracy i na rzecz tego samego pracodawcy, u którego pracowałeś przed przejściem na emeryturę.

Kiedy możemy zawiesić Twoje świadczenie za część roku kalendarzowego

Możemy zawiesić Twoje świadczenie za część roku kalendarzowego, jeśli:

  • jesteś emerytem i osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny w ciągu rozliczanego roku kalendarzowego (sprawdź przykłady),
  • złożyłeś wniosek o zawieszenie świadczenia i przez część roku nie wypłacaliśmy Ci emerytury lub renty,
  • masz  ustalone prawo do emerytury  i  przez część roku emerytura była zawieszona, ponieważ pracowałeś na podstawie tego samego stosunku pracy i na rzecz tego samego pracodawcy, u którego pracowałeś przed przejściem na emeryturę.

Jakie zarobki spowodują, że możemy zawiesić lub zmniejszyć Ci emeryturę lub rentę

Możemy zawiesić lub zmniejszyć Ci emeryturę lub rentę, jeśli otrzymujesz przychody z:

  • pracy na podstawie stosunku pracy,
  • pracy nakładczej,
  • umowy zlecenia i umowy agencyjnej oraz współpracy przy wykonywaniu jednej z tych umów,
  • umowy o świadczenie usług (innej niż umowa zlecenie lub agencyjna), do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz współpracy przy wykonywaniu tej umowy,
  • pracy na podstawie:
    • umowy zlecenia,
    • umowy agencyjnej,
    • innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu,
    • umowy o dzieło,

jeżeli zawarłeś taką umowę z pracodawcą, z którym pozostajesz w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy (zawartej z innym podmiotem) wykonujesz pracę na rzecz własnego pracodawcy,

  • pozarolniczej działalności oraz współpracy przy jej wykonywaniu,
  • pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kółek rolniczych,
  • odpłatnego świadczenia pracy, na podstawie skierowania do pracy, w czasie kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
  • pobierania stypendium sportowego,
  • sprawowania mandatu posła i posła do Parlamentu Europejskiego oraz senatora,
  • wynagrodzenia za pełnienie funkcji członka rady nadzorczej,
  • z pełnienia służby w tzw. służbach mundurowych (policja, Straż Pożarna itd.).

Ważne!
Jeśli uzyskujesz przychody na innej podstawie niż zatrudnienie, służba, inna praca zarobkowa albo pozarolnicza działalność, to nie wpłyną one na zawieszenie lub zmniejszenie Twojej emerytury lub renty.

Jeśli jesteś uczniem gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej, ponadpodstawowej lub studentem, nie ukończyłeś 26 roku życia i osiągasz przychody z umowy agencyjnej, zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu, to ten przychód nie spowoduje zawieszenia ani obniżenia renty. Taka umowa nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych.

Jaki przychód wpływa na zawieszenie albo zmniejszenie emerytury lub renty

Przy ustalaniu, czy przychód spowoduje zawieszenie albo zmniejszenie świadczenia, uwzględnimy wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (sprawdź, jak ustala się wysokość przychodu). Jeśli prowadzisz pozarolniczą działalność – przyjmiemy przychód, który stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (sprawdź, jak się ustala przychód dla prowadzących działalność).

Ważne!

  • Przyjmiemy, że osiągnąłeś przychód  w miesiącu (roku), w którym został Ci wypłacony lub przedstawiony do wypłaty (sprawdź ustalanie przychodu).
  • Jeśli osiągasz przychód za granicą, to on również może wpłynąć na zawieszenie albo obniżenie Twojej emerytury lub renty (sprawdź przychód osiągany za granicą).
     

Zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości w ciągu roku

Jeżeli z zawiadomienia o wysokości przychodu, jaki zamierzasz osiągnąć, wynika, że:

  • nie przekroczy on 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, wypłacimy Ci świadczenie w pełnej wysokości,
  • przekroczy on 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale nie wyniesie więcej niż 130% tej kwoty, zmniejszymy Twoje świadczenie (sprawdź przykład),
  • przekroczy on 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, zawiesimy wypłatę twojego świadczenia.

Od 1 września 2016 roku:

  • 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi 2813,40 zł
  • 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi 5224,80 zł

Sprawdź aktualne kwoty przychodu.

Jak zmniejszamy emeryturę lub rentę

Najpierw odejmujemy od przychodu tzw. próg zarobkowy wynoszący 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. . Różnica to kwota, o którą obniżymy emeryturę lub rentę. Jeżeli jednak wyliczona kwota jest wyższa niż tzw. maksymalne kwoty zmniejszenia, to zmniejszymy emeryturę lub rentę o te kwoty maksymalnego zmniejszenia. Maksymalna kwota zmniejszenia od 1 marca 2016 roku wynosi:

  • 563,05 zł – emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
  • 422,32 zł – renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
  • 478,62 zł – renta rodzinna dla jednej osoby.

Jeśli jesteś jedną z kilku osób uprawnionych do renty rodzinnej, to jest ona zmniejszana proporcjonalnie do liczby uprawnionych osób (sprawdź, jak zmniejszamy rentę rodzinną dla kilku osób).

Jakie obowiązki mają emeryci, renciści oraz płatnicy składek

Jeśli jesteś emerytem lub rencistą, zawiadom nas o podjęciu dodatkowej pracy zarobkowej i o wysokości osiąganego przychodu. Dotyczy to także Twojego płatnika składek.

Gdy przy składaniu wniosku o emeryturę lub rentę wiesz, że będziesz mieć dodatkowe zarobki, zaznacz to we wniosku.

Jeśli masz już prawo do emerytury lub renty i podejmujesz dodatkową pracę zarobkową, zawiadom o tym ZUS – podaj datę rozpoczęcia pracy i wysokość przychodów. Możesz skorzystać z formularza ZUS Rw-73.

Zawiadomienie ma bardzo istotne znaczenie dla rozliczenia Twojej emerytury lub renty. Gdy go nie złożysz, zażądamy zwrotu świadczeń, które ci nie przysługiwały (maksymalnie za 3 lata kalendarzowe przed rokiem, w którym  została wydana decyzja o rozliczeniu emerytury lub renty).

Ważne!
O osiąganym przychodzie musisz nas zawiadomić niezależnie od Twojego pracodawcy (płatnika składek).

Będziemy wypłacać Ci świadczenie w wysokości, która wynika z zawiadomienia do czasu, gdy nie zgłosisz zmiany wysokości osiąganego przychodu.

Rozliczenie emerytur i rent

Przed rozliczeniem Twojej emerytury lub renty ustalamy:

Jakie dokumenty są potrzebne do rozliczenia

Jeśli jesteś emerytem lub rencistą i w ubiegłym roku kalendarzowym wykonywałeś pracę, która  podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, bo np.:

  • byłeś zatrudniony,
  • pełniłeś służbę,
  • wykonywałeś inną pracę zarobkową,
  • prowadziłeś działalność gospodarczą

musisz złożyć zaświadczenie (oświadczenie) o wysokości osiągniętego przychodu – po zakończeniu roku, do końca lutego.

Na tej podstawie ustalimy, czy Twoje świadczenie było wypłacane w prawidłowej, zaniżonej czy zawyżonej wysokości.

W tym ostatnim przypadku będziemy dochodzić zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres 3 lat kalendarzowych przed rokiem, w którym wydamy decyzję o rozliczeniu emerytury lub renty.

Na czym polega roczne rozliczenie emerytur i rent

Porównujemy Twój przychód w rozliczanym roku z kwotami granicznymi.

Jeżeli  łączna kwota Twojego przychodu:

Sprawdź aktualne graniczne kwoty przychodu.

Jeśli przekroczysz wyższą kwotę graniczną i dokonasz dobrowolnej wpłaty na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, rozliczenie Twojego świadczenia może być korzystniejsze.

Na czym polega rozliczenie miesięczne

Porównujemy Twój przychód osiągnięty w poszczególnych miesiącach z obowiązującymi w tych miesiącach dopuszczalnymi kwotami przychodu. Na tej podstawie stwierdzamy, czy w danym miesiącu świadczenie przysługiwało Ci w pełnej wysokości, czy powinniśmy je zmniejszyć lub zawiesić.
Jeżeli Twój przychód w danym miesiącu:

Przy miesięcznym rozliczaniu przychodów (podobnie jak ma to miejsce przy rozliczaniu rocznym) możesz zrobić dobrowolną wpłatę na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.

Jak  ZUS rozliczy rentę rodzinną, do której ma prawo kilka osób

Jeśli jesteś jedną z osób uprawnionych do renty rodzinnej, to Twój przychód ma wpływ tylko na Twoją część renty. Pozostałe osoby uprawnione do renty rodzinnej otrzymują ją w niezmienionej wysokości.  

Podstawa prawna

  • Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 887),
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury lub renty (Dz.U. nr 58,  poz. 290 z późn. zm.),
  • Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1242 z późn. zm.),
  • Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016r. poz. 963 z późn. zm.),
  • Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2015 r.  poz. 840 z późn. zm.).